Rhyddid Gwybodaeth
Mae’r Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth 2000 yn rhoi’r hawl i bawb gael mynediad i wybodaeth sy’n cael ei ddal gan awdurdodau cyhoeddus.
Mae’r Adran Gwaith a Phensiynau yn barod yn rhoi llawer o wybodaeth ar gael i chi. Cyn i chi ofyn am wybodaeth gennym, rhowch gynnig ar y camau a restrir isod. Os ydych yn dal i fethu dod o hyd i beth rydych yn chwilio amdano, gallwch wneud cais o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth .
Ceisiadau cyffredin am wybodaeth y tu allan i Ryddid Gwybodaeth
Mae’r Adran Gwaith a Phensiynau yn sefydliad eang a rhan fawr o’n busnes dyddiol yw darparu gwybodaeth i ystod eang o bobl sy’n defnyddio, neu sydd â diddordeb yn, ein gwasanaethau. Golyga hyn bod nifer fawr o wybodaeth yn cael ei ddarparu’n barod yn rheolaidd a heb yr angen o ddefnyddio Rhyddid Gwybodaeth .
Dylech, yn y lle cyntaf, gysylltu gyda’r swyddfa leol sy’n delio’n arferol gyda’ch cais neu berthynas arall gyda’r Adran. Os nad yw’r cais yn berthnasol iddynt hwy ei ateb byddant yn ei anfon ymlaen i’r rhan addas o’r Adran Gwaith a Phensiynau.
- Manylion cyswllt cyffredinol ar gyfer yr Adran
- Bydd y darganfyddwr gwybodaeth yn eich helpu i ddod o hyd i wybodaeth yr Adran Gwaith a Phensiynau sydd ar gael heb wneud cais Rhyddid Gwybodaeth
Mae nifer o adrannau’r llywodraeth sy’n dal ystod eang o wybodaeth. Er enghraifft, mae Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi yn dal gwybodaeth am hanes cyflogaeth, Cyfraniadau Yswiriant Gwladol, Budd-dal Plant a Chredydau Treth.
- Dewch o hyd i adrannau’r llywodraeth, cyrff cyhoeddus a chynghorau lleol ar Directgov os nad ydych yn siŵr pa adran o’r llywodraeth sy’n dal y wybodaeth rydych ei angen.
Ceisiadau Rhyddid Gwybodaeth
Ar y dudalen hon mae:
Am Ryddid Gwybodaeth
- Rhyddid Gwybodaeth
- I bwy mae Rhyddid Gwybodaeth yn gymwys?
- Rwy’n byw yn yr Alban, ydy’r Ddeddf yn dal yn gymwys?
- Rôl y Comisiynydd Gwybodaeth
- Beth yw’r Hawliau Mynediad?
Gwneud Cais
- Sut ydw i’n gwneud cais am wybodaeth o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth?
- A gaf i ofyn am wybodaeth amdanaf i fy hun o dan Ryddid Gwybodaeth?
- Am faint ddylwn i aros am ateb?
Gwrthodiadau a Chwynion
- Allwch chi wrthod rhoi’r wybodaeth rwy’n gofyn amdani?
- Beth fydd yn digwydd os na rowch chi’r wybodaeth y mae ei heisiau arnaf?
- Sut allaf gwyno os nad ydych wedi darparu’r wybodaeth rwyf wedi gofyn amdano?
Rhagor o wybodaeth a chysylltiadau perthnasol
Rhyddid Gwybodaeth
Cafodd y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth 2000 (Y Ddeddf) Gydsyniad Brenhinol ar 30 Tachwedd 2000.
Mae'r Ddeddf yn rhoi hawl i unrhyw berson, o unrhyw genedligrwydd, yn unrhyw le yn y byd, wneud cais am wybodaeth swyddogol gan yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) ac awdurdodau cyhoeddus eraill. Mae'r hawl hon yn destun i rai eithriadau penodol.
Dechreuodd yr hawliau mynediad hyn ar 1af Ionawr 2005.
Mae ymagwedd DWP tuag at ryddhau gwybodaeth yn un gadarnhaol; mae'n seiliedig ar y rhagdybiaeth y caiff gwybodaeth ei rhyddhau fel rheol, os nad yw wedi'i heithrio'n benodol o dan y Ddeddf a lle na fyddai ei datgelu er lles y
y cyhoedd. Caiff pob cais a ddaw i DWP ei drin ar ei ragoriaethau a chaiff pob cais ei asesu yn ôl meini prawf Rhyddid Gwybodaeth.
I bwy mae Rhyddid Gwybodaeth yn gymwys?
Mae Rhyddid Gwybodaeth yn gymwys i bob corff cyhoeddus, gan gynnwys adrannau’r llywodraeth, yr heddlu, awdurdodau lleol, ysgolion, ysbytai a meddygfeydd. Yn achos yr Adran Gwaith a Phensiynau bydd hyn yn gymwys i’r adran gyfan gan gynnwys ei hasiantaethau cyflenwi (y Ganolfan Byd Gwaith a’r Gwasanaeth Pensiwn, Anabledd a Gofalwyr).
Rwy'n byw yn yr Alban, ydy'r Ddeddf yn dal yn gymwys?
Ydy. Mae'r Alban wedi cyflwyno'i deddfwriaeth Rhyddid Gwybodaeth ei hunan i gynnwys pob corff o fewn cylch gorchwyl Senedd yr Alban. Ond, nid yw swyddfeydd yr Adran Gwaith a Phensiynau yn yr Alban wedi'u cynnwys o dan ddeddfwriaeth yr Alban. Mae Deddf Rhyddid Gwybodaeth y DU yn gymwys i bob rhan o DWP yn yr Alban, yn ogystal â Chymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon.
Rôl y Comisiynydd Gwybodaeth
Mae'r cyfrifoldeb o weinyddu gweithrediad y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth yn disgyn i'r Comisiynydd Gwybodaeth, sy'n swyddog cyhoeddus annibynnol yn atebol yn uniongyrchol i'r Senedd. Yn ogystal â chadarnhau Cynlluniau Cyhoeddi a hyrwyddo cydymffurfiaeth gyda'r ddeddfwriaeth, mae gan y Comisiynydd bwerau gorfodaeth. Yn enwedig, ar ôl ymchwilio i gwynion bydd yn cyflwyno Hysbysiad o Benderfyniad yn gosod allan unrhyw gamau mae angen i awdurdod cyhoeddus ei gymryd i gwblhau eu goblygiadau. Mae'r Comisiynydd hefyd gyda chyfrifoldeb am weinyddu a, lle bo'r angen, gorfodi'r rheolau ar gyfer prosesu gwybodaeth bersonol sydd wedi'i osod allan yn y Ddeddf Diogelu Data 1998. Ymwelwch â gwefan Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth am fwy o wybodaeth.
Beth yw’r Hawliau Mynediad?
Gall unrhyw un, p’un a yw’n unigolyn neu gorff corfforaethol fel cwmni preifat, wneud cais i gael mynediad i unrhyw wybodaeth a gofnodwyd y mae’r Adran yn ei ddal. Mae hyn yn golygu y gallai pob darn o wybodaeth a ddelir gan yr Adran Gwaith a Phensiynau gael ei ryddhau ni waeth ar ba ffurf y mae wedi’i gofnodi er enghraifft, ffeiliau papur cofrestredig, dogfennau electronig, llyfrau nodiadau neu gasgliadau amrywiol o bapurau.
Mae’r Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth yn “ddall ei bwrpas”, sy’n golygu nad oes rhaid i chi ddarparu rheswm dros eich cais.
Yn ogystal, mae’r Ddeddf yn rhoi’r hawl i chi gael gwybod a yw’r wybodaeth y mae ei heisiau arnoch yn bodoli ai peidio, ond mae hyn eto’n amodol ar rai eithriadau penodol.
Gallwch bennu’r ffurf rydych chi am dderbyn y wybodaeth ynddi, er enghraifft, copi, crynodeb neu weld y cofnod ei hun. Byddwn yn gwneud pob ymdrech i gydymffurfio â’ch cais, cyn belled ag y mae hyn yn ymarferol bosib.
Sut ydw i'n gwneud cais am wybodaeth o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth?
Mae'n rhaid i'ch cais am wybodaeth:
- fod yn ysgrifenedig
- bod ar ffurf barhaol (gan gynnwys e-bost a ffacs)
- rhoi'ch enw i ateb iddo
- rhoi cyfeiriad at ddibenion gohebu (byddai cyfeiriad e-bost yn dderbyniol)
- disgrifio'r wybodaeth rydych yn gwneud cais amdani gymaint ag y gallwch.
- Defnyddiwch ein ffurflen gais (158KB) RTF i wneud cais am wybodaeth.
A gaf i ofyn am wybodaeth amdanaf i fy hun o dan Ryddid Gwybodaeth?
Mae rhyddhau gwybodaeth o dan Ryddid Gwybodaeth, i bob pwrpas, yn rhyddhau i’r byd eang. Mae gan yr Adran Gwaith a Phensiynau ddyletswydd i ddiogelu gwybodaeth bersonol o dan ddeddfwriaeth Diogelu Data a chyfraith gyffredin.
Ceisiadau am wybodaeth bersonol amdanoch chi neu unigolion byw eraill/trydydd parti
Byddwn yn trin eich cais yn unol â’r Ddeddf Diogelu Data 1998 yn lle’r Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth. Os byddwch yn gwneud cais am wybodaeth am drydydd parti, byddwn ond yn datgelu gwybodaeth os na fyddwn yn torri unrhyw un o’r egwyddorion Diogelu Data ac os oes porth addas i wneud hynny.
Ceisiadau am wybodaeth bersonol am berson sydd wedi marw
Nid yw’r Ddeddf Diogelu Data yn berthnasol i wybodaeth bersonol unrhyw berson sydd wedi marw. Fodd bynnag, mae’r Adran Gwaith a Phensiynau yn gweithredu polisi Dyletswydd Cyfrinachedd cadarn tuag at wybodaeth bersonol sy’n cael ei ddal am berson sydd wedi marw. Dylech wneud unrhyw geisiadau am wybodaeth bersonol sy’n berthnasol i berson sydd wedi marw i’ch swyddfa Adran Gwaith a Phensiynau leol, a fydd yn ystyried os gellir datgelu’r wybodaeth i chi yn unol â pholisïau’r Adran Gwaith a Phensiynau.
Am faint ddylwn i aros am ateb?
Dylai ateb gael ei anfon atoch cyn pen 20 diwrnod gwaith. Os yw'ch cais yn gymhleth, efallai y bydd angen mwy nag 20 diwrnod gwaith arnom, ond os felly, byddwn yn rhoi gwybod i chi o fewn y cyfnod 20 diwrnod gwreiddiol a byddwn yn rhoi gwybod i chi'n rheolaidd am gynnydd eich cais.
Allwch chi wrthod rhoi’r wybodaeth rwy’n gofyn amdani?
Gallwn, mewn rhai amgylchiadau. Mae’r wybodaeth ganlynol yn egluro’r amgylchiadau hyn.
Eithriadau
Mae’r Ddeddf yn cynnwys sawl eithriad i’r hawl i fynediad at wybodaeth. Mae’r eithriadau yn caniatáu i rywfaint o’r wybodaeth i gael ei ddal yn ôl, er mwyn diogelu nifer o ddiddordebau.
Mae’n rhaid ystyried y rhan fwyaf o eithriadau mewn dau gam:
- a yw’r eithriad yn gymwys i’r cyfan neu i ran o’r wybodaeth y gwneir cais amdani?
- oes budd i’r cyhoedd o ddatgelu’r wybodaeth sy’n fwy nag a fyddai o’i hatal?
Fodd bynnag, mae rhai mathau o wybodaeth yn dod o dan yr hyn a elwir yn eithriad “absoliwt”. Yn yr achosion hyn, nid oes angen ystyried a oes budd i’r cyhoedd o ddatgelu’r wybodaeth.
- Am wybodaeth bellach ar yr eithriadau ymwelwch â Gwefan y Comisiynydd Gwybodaeth.
Costau
Mae’r Adran Gwaith a Phensiynau yn darparu gwybodaeth mewn ymateb i gais yn rhad ac am ddim. Fodd bynnag, os bydd yn costio mwy na £600 neu’n cymryd yn hirach na tri diwrnod gwaith a hanner i ddod o hyd i’r wybodaeth a’i baratoi i’w ryddhau, gallwn wrthod eich cais, neu ofyn i chi ei gyfyngu fel nad yw’n fwy na’r terfyn o £600. Gallwn gynnwys y canlynol wrth asesu’r costau:
- darganfod os yw’r wybodaeth yn cael ei ddal
- dod o hyd i’r wybodaeth neu ddogfennau sy’n ei gynnwys
- adfer y fath wybodaeth neu ddogfennau
- tynnu’r wybodaeth o’r ddogfen sy’n ei gynnwys (yn cynnwys golygu neu adolygu gwybodaeth).
Ar yr achlysuron prin lle byddwn yn penderfynu codi tâl arnoch, byddwn yn eich cynghori’n llawn cyn i chi fynd yn eich blaen gyda’ch cais. Byddwn yn cyfrifo unrhyw ffioedd yn unol â'r Rheoliadau Ffioedd Rhyddid Gwybodaeth.
- Am fanylion llawn am godi tâl am wybodaeth o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth, ymwelwch â gwefan y Comisiynydd Gwybodaeth.
Gwybodaeth sydd ddim yn cael ei ddal gan yr Adran Gwaith a Phensiynau
Os nad ydym yn dal y wybodaeth rydych wedi gofyn amdano, ond rydym yn credu bod corff cyhoeddus arall yn gwneud hynny, byddwn yn rhoi’r wybodaeth i chi sut i gysylltu â hwy i wneud cais am y wybodaeth.
Beth fydd yn digwydd os na rowch chi’r wybodaeth y mae ei heisiau arnaf?
Byddwn yn ysgrifennu atoch i egluro:
- pam nad yw’r wybodaeth yn cael ei anfon atoch
- pa eithriad sy’n berthnasol i’r wybodaeth rydych wedi gofyn amdano
- pam fod yr eithriad hwn yn berthnasol
- eich hawliau apêl, o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth.
Sut allaf gwyno os nad ydych wedi darparu’r wybodaeth rwyf wedi gofyn amdano?
Os nad ydych yn hapus gyda chanlyniad eich cais gallwch ofyn i ni gael golwg arall ar eich cais, sut y deliwyd ag ef a’n penderfyniad.
Cysylltwch â'r person a ymatebodd i’ch cais, neu e-bostiwch ni yn Freedom-of-Information-Request@dwp.gsi.gov.uk
Adolygiad mewnol
Bydd aelod o staff yr Adran Gwaith a Phensiynau, nad oedd yn rhan o’r broses gwneud penderfyniad gwreiddiol, yn cynnal adolygiad mewnol. Fel arfer bydd y person hwn o radd uwch na’r person a wnaeth y penderfyniad gwreiddiol ar eich cais. Byddant yn edrych eto ar bob agwedd o’ch cais ac yn eich hysbysu o’u penderfyniad newydd. Gall y penderfyniad hwn gefnogi’r un gwreiddiol, ei wyrdroi neu gall eich darparu gyda gwybodaeth newydd.
Dylai ateb gael ei anfon o fewn 20 diwrnod gwaith, er efallai y byddwn angen cymryd mwy o amser os oes rhai eithriadau datgelu yn berthnasol.
Adolygiad gan y Comisiynydd Gwybodaeth
Os ydych chi’n dal yn anfodlon ar ôl i ni ystyried eich cais eto, gallwch ofyn i’r Comisiynydd Gwybodaeth ymchwilio i’r modd y cafodd eich cais ei drin.
Swyddog cyhoeddus annibynnol yw’r Comisiynydd a benodir gan EM y Frenhines ac sy’n adrodd yn uniongyrchol i’r Senedd. Bydd y Comisiynydd yn gweld yr holl bapurau sy’n ymwneud â’ch cais a phenderfynu a yw’r penderfyniad yn deg ac yn bodloni gofynion y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth .
Gallwch gysylltu â’r Comisiynydd yn:
Information Commissioner's Office
Wycliffe House
Water Lane
Wilmslow
Cheshire
SK9 5AF
Ffacs: 01625 524 510
www.ico.gov.uk
Rhagor o wybodaeth
Os hoffech ragor o wybodaeth am y modd y mae’r Adran Gwaith a Phensiynau yn gweithredu’r Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth, gallwch gysylltu â Thîm Rhyddid Gwybodaeth Canolog yr Adran Gwaith a Phensiynau yn y cyfeiriad isod. Dylech nodi mai uned polisi yw’r Tîm Rhyddid Gwybodaeth ac nid oes ganddynt fynediad at gofnodion na phapurau achos cwsmeriaid neu gleientiaid unigol yr adran.
Ni all y Tîm Rhyddid Gwybodaeth ddelio â chwestiynau penodol am eich budd-daliadau neu hawliadau.
Carol Smith
Department for Work and Pensions
Information, Management, Devolution and Governance Division
Professional Services
Central Freedom of Information Team
Caxton House
Tothill Street
SW1H 9NA
E-bost: freedom-of-information-request@dwp.gsi.gov.uk
